Doç.Dr.Murat ERDEM
19.2.2020

Doğum Sonrası Depresyonu

Doğum sonrası depresyonu, yeni doğum yapmış annelerde görülen bir depresyondur. Postpartum depresyon (PPT) olarak da bilinir. Yeni doğum yapmış kadınlarda görülen fiziksel, duygusal, davranışsal değişimlerin tamamıdır. Doğum sonrası depresyonu “bebek stresi” ile karıştırılabilir. Postpartum depresyon tanısı konurken yalnızca doğum ile gözlemlenen belirtiler arasındaki ilişkiye bakılmaz, depresyonun şiddetine ve belirtilerin görülme süresine de bakılır.

 

Doğum Sonrası Depresyonu Nedir?

Hamilelik sürecinde kadınların hormonlarında büyük bir atış olur. Doğumla beraber hormonların düzeyi hamilelik öncesine döner. Hormonlardaki bu ani değişim vücutta kimyasal bir değişim anlamına gelir. Hormon değişiminin doğrudan doğum sonrası depresyona sebep olmadığı bilinmektedir. Ancak buna anne olmakla ilgili sosyal, psikolojik değişiklikler ve sorumluluklar da eklenir. Yeni annenin kişisel özellikleri ve toplumsal beklentilerin de etkisiyle doğum sonrası depresyon gelişebilir.

Bu süreçte kadınların yaşadığı fiziksel, duygusal değişiklikler ve bunların davranışlara yansımaları doğum sonrası depresyonu olarak tanımlanır. Doğum sonrası depresyonu belirtileri 2 hafta içinde görülmeye başlanır. Postpartum depresyon, doğumdan sonraki 3 ay içinde gerçekleşir. Nadir de olsa daha geç ortaya çıktığı da görülebilir. Belirtiler hamilelik sürecinde de başlamış olabilir. Ancak doğum sonrası depresyon diyebilmek için doğumdan sonra da devam etmesi gerekir. Yeni doğum yapmış kadınların %10-20’sinde görülür. Ancak duygularını çevrelerine anlatmadıkları için gerçek oranın bilinen üstünde olduğu düşünülür.

 

Ankara Psikiyatri

Doğum Sonrası Depresyon Belirtileri Nelerdir?

Aşağıda doğum sonrası depresyon belirtileri verilmiştir. Bu belirtilerden birkaçına sahip bir yeni anneyseniz ve belirtiler iki haftadan daha uzun bir süredir görülebiliyorsa doğum sonrası depresyon yaşıyor olabilirsiniz. Bir uzmandan yardım almak bu süreci daha rahat atlatmanız ve bebeğinizin gelişimi için faydalı olabilir. Depresyon belirtileri ve doğum sonrası depresyon belirtileri benzerlik gösterir. Bu da depresyonda olduğu gibi doğum sonrası depresyonda da tedaviyle olumlu sonuç alınabileceği anlamına gelir.

 
 

Duygularda Görülebilecek Belirtiler

Duygusal değişiklikler
 

Doğum sonrası depresyonda görülebilecek duygusal değişiklikler aşağıdaki gibidir:

1. Üzgün ve mutsuz hissetme,

2. Çaresizlik hissi,

3. Değersizlik hissi,

4. İlgi ve isteklerin azalması,

5. Yetersizlik ve suçluluk duygusu,

6. Deprsesif ruh hali,

7. Gerginlik hissi ve endişelilik hali,

8. Sürekli değişen ruh hali,

9. Çok ağlama ya da ağlayamama.

 
Fiziksel Belirtiler

 

Doğum sonrası depresyonda görülebilecek fiziksel belirtiler aşağıdaki gibidir:

1. Aşırı yorgunluk, enerji azalması,

2. Uyku bozuklukları (uyumak isteyip uyuyamama ya da sürekli uykulu olma),

3. Yeme bozuklukları (çok fazla ya da çok az yemek yeme),

4. Genel bir yavaşlama hali ya da yerinde duramama,

5. Gergin olma ve rahatlayamama,

6. Libido azalması ve cinsel ilişkiden soğuma.

 
Düşüncelerde Görülebilecek Belirtiler
 

Doğum sonrası depresyonda görülebilecek düşünce değişiklikleri aşağıdaki gibidir:

1. Kendini eleştirme,

2. Kendini suçlama,

3. Bebeği için yeterli olmadığı düşüncesi,

4. Ani sonuçlara varma ya da karar vermekte güçlük çekme,

5. Umutsuzluğa kapılma,

6. Her şeyin en kötüsü olacağı korkusu,

7. Başkalarında daha başarısız olduğu düşüncesi,

8. Başkaları tarafından değersiz görüldüğü düşüncesi,

9. Karışık ve netleştirilemeyen düşünceler,

10. Konsantrasyon bozukluğu

11. Ölüm ve intihar düşünceleri.

 
Davranışsal Belirtiler
 

Doğum sonrası depresyonda görülebilecek davranışsal değişimler aşağıdaki gibidir.

1. İnsanlardan uzaklaşma,

2. Evden dışarı çıkmama,

3. Öz bakım yetersizliği,

4. Günlük hayatın gerekliliklerini yapamama ya da fazla yapma,

5. Önceden zevkle yapabıldiği şeyleri yapamama,

6. Kontrolünü kaybetme,

7. Tartışma, bağırma.

 

Kimler Doğum Sonrası Depresyon Riski Taşır?

1. Daha önce depresyon yaşayanlar,

2. Hamilelik esnasında depresyon yaşayanlar,

3. Anne adayında diyabet, hipertansiyon, ortopedik, nörolojik rahatsızlıklar,

4. Erken ya da geç gebelik,

5. İstenmeyen/plansız gebelik,

6. Erken ya da geç evlilik, istenmeyen evlilik,

7. Cinsel travma öyküsü,

8. Çok çocuğun olması,

9. Zor doğum yapanlar,

10. Erken doğum, travmatik doğum,

11. Bebekte yoğun bakım ihtiyacının olması,

12. Bebekte gelişim kusurunun olması,

13. Bebek kayıpları,

14. İlişkisinde sorun yaşayanlar,

15. Hayatında mücadele etmeye çalıştığı başka zorluklar olanlar,

16. Yalnız yaşayanlar,

17. Doğum sonrasında arkadaşlarından, yakınlarından yeterli desteği alamamak, izole edilmek

18. Doğum yapan kadının annesinden destek alamaması,

19. Sosyoekonomik koşulların yetersiz olması,

20. Birinci derece yakınlarda hamilelik ve doğum sonrası psikiyatrik öykü yaşanmış olması.

 
Bu özellikler postpartum depresyonun görülme riskini arttırır. Ancak bu özelliklere sahip her yeni annede postpartum depresyon görüldüğü de söylenemez. Kadınların çoğunda doğumda sonra doğum melankolisi görülür ancak her 10 kadından birinde daha şiddetli ve uzun süreli doğum sonrası depresyon gerçekleşir. Her 1000 kadından birinde de doğum psikozu görülebilir.
 

Doğum Sonrası Depresyon Tedavisi

Postpartum depresyon tedavisi, kadının depresyon şiddetine, semptomların tipine göre değişiklik gösterir. Destek grubuna katılmak, terapi almak ya da doğum sonrası depresyon ilaçları kullanımı tedavi için gerekebilir. Emzirme döneminde ilaç kullanmak istemeyebilirsiniz. Bu konuda doktorunuza danışmak ve onun kontrolünde ilaç kullanmanız daha uygundur. Eğer doktorunuz depresyon ilacı kullanmanızı önerirse ilaçların iki haftada etki etmeye başlayacağını unutmamalısınız. İlaç kullanımının bırakılması da doktor kontrolünde ve doktorunuz önerisi üzerine yapılmalıdır. İlaçların ağız kuruluğu, yorgunluk gibi bazı yan etkileri olabilir. Zamanla zaten geçecek olan bu etkileri azaltmak için ilaca başladığınız zaman bol su içebilir, tatlı tüketebilirsiniz. Doğum sonrası depresyon tedavisinde psikoterapi almak ya da destek gruplarına katılmak da doktorunuzun önerebileceği yollardır. Bu dönemde konuşarak tedavi çok büyük gelişim sağlar.
 

Yeni Anne Ne Zaman Profesyonel Tedavi İçin Başvurmalıdır?

Postpartum depresyonun tedavi edilmemesi hem bebeğin hem annenin hayat kalitesini düşürür. Bebeğin psikososyal gelişimini olumsuz etkiler. Postpartum depresyon belirtilerinin iki haftadan uzun sürmesi, gündelik işlerle başa çıkamadığında, kendisine ya da bebeğine zarar vermeyi düşünürse, vaktinin çoğunu panik halinde ve korku içinde geçiriyorsa bir uzmana başvurması önerilir.
 
Postpartum depresyon tedavisi için Ankara Psikiyatri Merkezi:erdempsikiyatri.com'a başvurabilirsiniz. Randevu için https://www.erdempsikiyatri.com/randevu tıklayınız.
 

Kadınların Karşılaşabileceği Başka Doğum Sonrası Sorunlar 

Doğum yapan her on kadından sekizinde “bebek stresi” ya da “doğum melankolisi” adı verilen bir durum görülebilir. Ani ruh hali değişimleri yaşanabilir. Duygusallık, sebepsiz yere ağlama, endişelilik, gerginlik görülebilir. Bunun için genellikle tedaviye ihtiyaç duyulmaz. Destek grubuna katılmak ya da yeni doğum yapmış kadınlarla konuşmak, anlaşıldığını hissetmek yardımcı olur. Doğum sonrası gelişen hormonal değişim ve artan sorumluluğun etkisini azaltmak için dinlenmek yardımcı olabilir.
 
Doğum sonrası depresyonda, doğum melankolisindeki belirtiler çok daha şiddetli ve uzun süreli olur. Doğumda hemen sonra değil birkaç ay içinde de gelişebilir. Kadının gündelik yükümlülüklerini bile yerine getirmekte zorlanması durumunda doktoruna başvurması gerekir. Doğum psikozu, postpartum depresyona göre nadir rastlanan ve çok daha ciddi bir sorundur. Genelde doğumdan sonraki iki hafta içinde ciddi ruh hali ve davranış bozuklukları ile fark edilir. Çok gerginlik ve kafa karışıklığı yaşayan bu kadınların kendileri ve bebekleri hakkında rahatsız edici ve anne-bebek ilişkisine de zarar verebilecek yanlış inanışları vardır.
 

Postpartum Depresyon Yaşayanlar İçin Öneriler

1. Duygularınızla ilgili konuşmak zor gelebilir. Ama hem bu süreci daha rahat atlatabilmeniz hem de eşinizle ilişkinizin etkilenmemesi için eşinizle duygularınızı paylaşmalısınız. Doğum sonrası depresyonda cinsel ilişkiden soğuma gibi bir durum da yaşanacağı için eşinizin nasıl bir süreçten geçtiğinizi anlaması, kendini soyutlanmış hissetmesine de engel olacaktır. Size yardım etmesini sağlayacaktır.

2. Bütün gün yalnız kalmamaya dikkat edin. Başka annelerle ya da arkadaşlarınızla görüşmek size iyi gelecektir. Sağlık ziyaretçiniz sizi destek gruplarına yönlendirebilir. Bu hem pratik hem duygusal konularda yardım alabilmenizi sağlar.

3. Size gelen yardım tekliflerini kabul edin. Yaşadığımız durumu kabullenmekten, yardım istemekten çekinmeyin. Ev işlerinde ve çocuk bakımında desteğe ihtiyaç duymanız normaldir. Bu iş yükü, doğum sonrası depresyonu yaşamayan kadınların ve erkeklerin de zorlanacağı bir durumdur. Yardım aldığınız için suçluluk hissetmeyin.

4. Ev işleriyle ilgili sorumluluklarınızı ve kendinizden beklentilerinizi azaltın. Mükemmel olmaya çalışmayın.

5. Yorulduğunuz zaman kendinize izin verin, dinlenin.

6. Beslenmenize dikkat edin. 

7. Size iyi gelecek şeylere zaman ayırın. Kısa bir yürüyüş, uzun bir banyo bile rahatlatıcı bir etki sağlayacaktır.

Erdem Psikiyatri Whatsapp Numarası